ಮಾಫಿ ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂದರೇನು? ಆರೋಪಿಯೇ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದಾಗ ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

👤ಗ್ಲೆನ್ ಗುಂಪಲಾಜೆ 

ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಸುದ್ದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ‘ಮಾಫಿ ಸಾಕ್ಷಿ’,  ಅಥವಾ ‘Approver’ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ, ಒಬ್ಬ ಆರೋಪಿ ಹೇಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಬಹುದು? ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆತನಿಗೆ ಕ್ಷಮಾದಾನ ನೀಡುವುದೇಕೆ? ಕ್ಷಮಾದಾನ ಸಿಕ್ಕರೆ ಆತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗುತ್ತಾನೆಯೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಸಹಜ.

ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು, ಪ್ರಕರಣದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿ ಇತರ ಆರೋಪಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, ಕಾನೂನಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಡಿ ಆತನಿಗೆ ಕ್ಷಮಾದಾನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ‘ಮಾಫಿ ಸಾಕ್ಷಿ’ ಅಥವಾ ‘Approver’ ಆಗುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಹುದು. 

ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಮಾಫಿ ಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಏಕೆ?

ಕೆಲವು ಅಪರಾಧಗಳು ಹಲವಾರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧದ ಒಳಗಿನ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ಆ ಪ್ರಕರಣದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಆರೋಪಿ ಆಗಿರಬಹುದು.

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಪರಾಧದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಸಂಚು, ತನ್ನ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಇತರ ಆರೋಪಿಗಳ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಸತ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವುದು ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು. ಇದೇ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕಾನೂನು ‘pardon’ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. 

BNSS ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏನು ನಿಯಮ?

2024ರ ಜುಲೈ 1ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆ, 2023 (BNSS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

BNSS ಸೆಕ್ಷನ್ 343 ಪ್ರಕಾರ, ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ಆತ ತನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಅಪರಾಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಕ್ಷಮಾದಾನ ನೀಡಬಹುದು. ಈ ಸೆಕ್ಷನ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಸೆಷನ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಯಾಗುವ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ಏಳು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಅಪರಾಧಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇದರ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ BNSS ಸೆಕ್ಷನ್ 344 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೂ ಕ್ಷಮಾದಾನ ನೀಡುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದು. 

ಕ್ಷಮಾದಾನ ಸಿಕ್ಕರೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತಿಯೇ?

 ‘ನಾನು ಮಾಫಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಲ್ಲ.  ಕ್ಷಮಾದಾನವು ಷರತ್ತುಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಮಾಫಿ ಸಾಕ್ಷಿಯು ತನ್ನಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಅಪರಾಧದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಾದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಡುವುದು ಅಥವಾ ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡುವುದು ಕ್ಷಮಾದಾನದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. BNSS ಸೆಕ್ಷನ್ 345, ಕ್ಷಮಾದಾನದ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. 

ಆರೋಪಿ ಹೇಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ?

ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಆರೋಪಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಮಾತ್ರದಿಂದ ಆತ ‘Approver’ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಸಮರ್ಥ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಕ್ಷಮಾದಾನ ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದರ ನಂತರ ಆತ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಪರ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅಂದರೆ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ‘ಸಾಕ್ಷಿ’ಯಂತೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಲ್ಲ. ಅಪರಾಧದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ನಂತರ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಪರ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದು.

ಮಾಫಿ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ಎಷ್ಟು ಮುಖ್ಯ?

ಮಾಫಿ ಸಾಕ್ಷಿಯು ಪ್ರಕರಣದ ಒಳಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆತನ ಹೇಳಿಕೆ ತನಿಖೆ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಆದರೆ, ಮಾಫಿ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಇತರ ಆರೋಪಿಗಳು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಆತನ ಹೇಳಿಕೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾನೂನು ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ approverನ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಇತರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 

ಹಾಗಾದರೆ ಮಾಫಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಿಂದ ಯಾರಿಗೆ ಲಾಭ?

ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಅಪರಾಧದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೊರತರುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಾತ್ರದ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸುವುದು. ಒಂದೆಡೆ, ಮಾಫಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕಾನೂನಿನ ಷರತ್ತುಗಳಡಿ ಕ್ಷಮಾದಾನದ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಬಹುದು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಆತನಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್‌ಗೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದು. 

ಗಮನದಲ್ಲಿರಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ

‘ಮಾಫಿ ಸಾಕ್ಷಿ’ ಎಂದರೆ ಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದಲ್ಲ. ಆತ ಕ್ಷಮಾದಾನದ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಷರತ್ತು.

ಹೀಗಾಗಿ, ಮಾಫಿ ಸಾಕ್ಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕೇವಲ “ಆರೋಪಿಗೆ ಕ್ಷಮೆ” ಎಂದು ನೋಡುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅಪರಾಧದ ಒಳಗಿನ ಸತ್ಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದೆ ತರಲು ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸಿರುವ ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತ.

ಸೂಚನೆ: ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ BNSS, 2023ರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ CrPCಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 306–308ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಈಗ BNSSನ ಸೆಕ್ಷನ್ 343–345ಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.