ವಿಧಿ ೫ ರಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಾಗರೀಕರರೆ೦ಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹಿಂದೇ ಒಂದು ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೆವು. ಇಂದು ಆ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಾ ತೊಂದರೆ ಆದಾಗ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇವೆ ಹಾಗಾದರೆ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 5 ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ ನೋಡೋಣ ಬನ್ನಿ .....
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 12ವು ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಸರಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವೆನಿಸಿದರೂ, ಅದರ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ. ಇದು “ರಾಜ್ಯ” ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಯಾರ ವಿರುದ್ಧ ಜಾರಿಗೆ ಬರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ ಯಾರನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ವಿಧಿ 12 ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ವಿಧಿ 12 ಪ್ರಕಾರ, “ರಾಜ್ಯ” ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು, ಮುಂತಾದವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಥವಾ ಆಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ “ರಾಜ್ಯ”ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ, ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಮಂಡಳಿಗಳು, ನಿಗಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೂಡ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಈ ವಿಧಿಯ ಮಹತ್ವವೆಂದರೆ, ಇದು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಯಾರಾದರೂ “ರಾಜ್ಯ”ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಸಂಸ್ಥೆ ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದರೆ, ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಧಿ 32 ಮತ್ತು ವಿಧಿ 226 ಮೂಲಕ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್ಗಳು ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಇಂದಿನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರ ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಗಮಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಧಿ 12ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಭಾವ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಾನದಂಡ ಅನ್ವಯವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಇದು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ವಿಧಿ 12ವು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನವಲ್ಲ; ಅದು ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮೂಲ ಕಲ್ಲಾಗಿದೆ. “ರಾಜ್ಯ”ದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ನ್ಯಾಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
- - ಗ್ಲೆನ್ ಗುಂಪಲಾಜೆ
